Son Dakika: 38 YIL GEÇTİ ACILAR HALA TAZE
AnasayfaYazarlarAlbümAnketlerÜye KayıtÜye GirişHostingWeb Tasarımİletişim

68 HAREKETİ SOKAĞIN SESİNİ EDEBİYATA TAŞIDI




`68 hareketi sokağın sesini edebiyata taşıdı

Evrensel Basım Yayın`dan çıkan `68`in Edebiyatı, Edebiyatın `68`i ile yeniden okuyucularıyla buluşan Sennur Sezer ile yeni kitabını ve `68 hareketinin edebiyattaki izlerini konuştuk.

Sennur Sezer, `68`in Edebiyatı, Edebiyatın `68`i kitabı için `Bir bellek tazeleme kitabı` diyor. Sezer, 1950-1975 arasında edebiyatla sokağın ilişkisini incelemiş

Evrensel Basım Yayın`dan çıkan `68`in Edebiyatı, Edebiyatın `68`i ile yeniden okuyucularıyla buluşan Sennur Sezer ile yeni kitabını ve `68 hareketinin edebiyattaki izlerini konuştuk.

`68`in Edebiyatı, Edebiyatın `68`i bir `68 seçkisi mi? Bu kitabı diğer `68 seçkilerinden ayıran nedir?

`68`de yazılan şiirlerin, daha doğrusu `68`in rüzgarının durdurulmasından sonra yazılan şiirlerin, öykülerin, anıların yoğunluğu birden fazla seçki yapılmasına olanak verdiği gibi değişik bakış açılarıyla değişik seçkiler hazırlamaya uygun. Mesela, Hürriyet Yaşar hem 12 Mart`ı hem de 12 Eylül`ü seçkilendirdi. Bu kitap ise daha çok bir bellek tazeleme kitabı. Bir bölümü 1950`den 1975`e bir siyasal tarih ve bu tarihin edebiyata olan küçük yansımalarından örnekleri içeriyor. Kore`den, 28 Nisan`dan, Almanya`ya giden işçilerden sonra `68`lerden, ikili anlaşmaların şiire geçişinden… Bölümlerin adlarını söylersem belki daha güzel olur. `Yeter Söz Milletindir`den, `Olur Mu Böyle Olur Mu`ya, yani 1950`den 28 Nisan 1970`e, `Hatırla Menderes O Mesut Geceyi`den, yani 27 Mayıs 1960`tan `Deniz Mahkemeye Düşmüş`e… Kitaptaki bir bölüm de dönemin önemli edebiyat direniş odaklarından birine ayrıldı. Yani, Yeni a dergisine. Bu dergiden örnekler kitapta yer alıyor. Son bölümde ise daha çok `68 kahramanlarının yaptıklarına ve öldürüldükten sonra onlara yazılmış şiirlere ayrıldı. Burada daha çok az bilinen örneklere ağırlık vermek istedim. Mesela, `Deniz mahkemeye düşmüş` diye bilinen türküyü asıl yazarının yazdığı biçimiyle aldım.

Nasıl böyle bir kitap yazmaya karar verdiniz?

`68`in Edebiyatı, Edebiyatın `68`i daha büyük bir çalışmanın yan ürünü diyebilirim. Şükran Kurdakul`un edebiyat tarihini tamamlama görevi ya da vasiyeti benim. 1950`den 1980`e kadar olan dönemi hazırlayacağım. Şükran Kurdakul`un kitaplarını bilenler hatırlayacaklardır, bu kitabın daima bir siyasal tarih bölümü vardır. Siyasal tarih bölümü, akımlar, dergiler, yapılan araştırmalar, beni oradaki özel bir bölüme, yani 1950-1975 yılları arasında `68`e nasıl gelindiğinin adım adım örneklenebileceği kanısına götürdü. Yani buna bir günde başlanmadı, ama o edebiyat tarihinin çalışması içinde ortaya oldukça kolay çıktı. Yalnız şunu söyleyeyim; uykularım hep kaçtı, acaba neler eksik diye. Hâlâ da kaçıyor ama böyle bir kitap sanıyorum kolay bitmez.

`68 hareketinin edebiyata, edebiyatın `68 hareketine etkileri neler olmuştur?

Bence şunu söylemek daha doğru: `68 hareketi, daha doğrusu `68`i izleyen günler, yıkım ve kırım günleri edebiyatta umulmayan bir anti militarist cepheyi ortaya çıkarttı. O güne kadar toplumcu edebiyattan yana gibi görülmeyen kişiler `68`in liderleri için, `68`in kırımı için şiirler yazdılar.

Şükran Kurdakul, `Güzel başladınız çocuklar güzel bitireceksiniz` diyordu. Ama kırımlar başlayınca Edip Cansever`Dağılmış pazaryerlerine benziyor şimdi memleket` dedi. `Suçtur çocuğun olmak` dedi. Sonra `Ölü mü denir şimdi onlara?` dedi. En beklenmeyen çığlığı belki de Dağlarca attı.

Bilen, hatırlayan azdır. Benim yaşımda olanlar hatırlarlar. Aksaray`da bugün İş Bankası`nın olduğu yerde bir dükkanı vardı onun, `Kitap Kitabevi` isimli. Onun vitrinine vitrin boyunca bir kartonun üstüne kocaman harflerle yazdı karşı duvar şiirlerini. O şiirlerde çöpçüleri, ikili anlaşmaları, horozu, her şeyin satılışını avaz avaz isyanla sokağa yansıttı. Belki de şöyle söylemek gerek: `68 sokağın sesini edebiyata, edebiyatın sesini de sokağa taşıdı. Yalnız Dağlarca`da değil tüm hikayecilerde durum böyleydi. Erdal Öz`de, Adnan Özyalçıner`de ve daha pek çok isimde. Ama galiba en çok Refik Durbaş yazdı Denizler için.

Bu arada Ataol Behramoğlu`nu ve `60 kuşağını unutmamak lazım. `60 kuşağı, İkinci Yeni edebiyata o günlerde karşı çıktı. Onların edebiyat için söyledikleri yine onların kitabından özetlenebilir. `68 olayını belki de `68`in hemen başlangıcında `60 kuşağı denilen grubun, yani İsmet Özel`in `Evet İsyan`, Süreyya Berfe`nin `Gün Ola`, Özkan Mert`in `Kuracağız Her Şeyi Yeniden` ve Ataol Behramoğlu`nun `Bir Gün Mutlaka` isimli kitaplarıyla anabiliriz. Ama daha önceki kuşaktan Şükran Kurdakul`un kitaplarının adları da o dönemi özetler. `Nice Kaygılardan Sonra`, `İzmir`in İçinde Amerikan Neferi`, `Halk Orduları` ve `Acılar Dönemi`... `68, tek bir dönem değil. Bence `50`den `75`e, oradan `80`e uzanan bu dönemi kavramak için yalnızca benim kitabım yetmez. Bu dönemin gençlerinden Aydın Çubukçu`nun `Bizim `68` isimli kitabını da okumak gerekir. Böylece `68`e dair daha paralel bir okuma gerçekleştirilebilir.

`68 hareketine dair yazılanlar sizce yeterli durumda mı?

`68 hareketiyle ilgili bir de serinkanlı kitaplara ihtiyacımız var. Belki toplum bilimcilerin yazacağı kitaplara ihtiyaç var. Ama `68`in 40`ıncı yılında bu yıl ilginç bir durum daha var. Avrupa`nın `68`ini yazan romancılar, yazarlar da Türkiye`ye gelecek. Onların kitapları da çevrilecek. Bu arada hatırlatalım, `68`i sınıflar arasında anlatan Füruzan`ın `47`liler`i okunmalı. Şimdi pek hatırlanmayan Selim İleri`nin `Pastırma Yaz`ı da okunmalı. Ama şunu hatırlatmak daha ilginç olacak. `Kalbim Dinamit Kuyusu` isimli bir şiiri var Ahmed Arif`in. Bu şiir Ahmed Arif`in yıllar sonra şiire yeniden dönüş şiiri ve şiir o dönemde yeni a dergisinde yayınlandı.

`68 hareketini bilmeyen ya da bu konuda az bilgiye sahip okuyucular için bu kitap bir kaynak olabilir mi?

`68 hareketini Aydın Çubukçu`dan öğrenecekler. Ama gençlik nasıl bir Türkiye`ye geldiğini de biraz benim kitabımdan öğrenip sonra araştıracak. Kitabım, kaynaklardan yalnızca biridir. `50`den bu yana 58 yıl oldu. Bu 58 yılın tarihi için ancak anılara, kaynaklara başvurmaları lazım. (İstanbul/EVRENSEL)

Refik Sıla Güvenç

Reklam Alanı

http://www.acilhost.com/
http://www.denizweb.net/

Bu haber 08/05/2009 tarihinde eklenmiştir.

Bu haberi paylaşın

Yorum Yaz

Bilgileriniz
Yorumunuz
Güvenlik Kodu

 

Yazarlar

Cengiz ÇANDAR

68 kuşağı, Deniz Gezmiş, biz, hepimiz
 

Hasan CEMAL

Deniz Gezmiş’lere mısır patlatır gibi bomba patlattıranlar...
 

Doğan AVCIOĞLU

GERİLLA
 

Oral ÇALIŞLAR

Baki Tuğ ve Deniz Gezmiş...
 

Güneri CİVAOĞLU

DENİZ GEZMİŞ'İN "BİLİM " VASİYETİ
 

R.Ozan KÜTAHYALI

Bir İttihatçı olarak Deniz Gezmiş
 

Engin ARDIÇ

DENİZ GEZMİŞ MODASI
 

Kürşad BUMİN

Bir kere daha: Demirel ve idamlar
 

Nazlı ILICAK

DENİZLERİN İDAMINDA SORUMLU DEMİREL DEĞİL...
 

Ergün BABAHAN

Elinizde kan izi var Süleyman Bey
 

Uğur MUMCU

ASILDIK EY HALKIM UNUTMA BİZİ ...
 

Taha AKYOL

Deniz Gezmiş efsanesi
 

Ertuğrul ÖZKÖK

Deniz Gezmiş’i milli irade astı